जनकपुरधाम । पोखरीको सरसफाइ तथा सौन्दर्यकरणका लागि निकालिएको फोहोर बस्तीको बीचमा जलाउँदा जनकपुरधामका स्थानीयवासीले सास्ती भोग्नुपरेको छ। लामो समयदेखि डम्पिङ साइटका रूपमा प्रयोग हुँदै आएको जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका–३ स्थित देवानपोखरीबाट निकालिएको फोहोर उचित व्यवस्थापन गर्नुको सट्टा आसपासमै जलाइएपछि धुवाँले स्थानीयको जनजीवन प्रभावित भएको हो।
पोखरीको सौन्दर्यकरण र सरसफाइ गर्ने उद्देश्यले फोहोर निकालिए पनि त्यसको व्यवस्थापनमा ध्यान नदिँदा स्थानीयले थप समस्या झेल्नुपरेको गुनासो गरेका छन्। बाक्लो बस्तीको बीचमा रहेको पोखरीबाट निस्किएको फोहोर जलाउँदा फैलिएको धुवाँले श्वासप्रश्वासमा समस्या भएको स्थानीयको भनाइ छ।
देवानपोखरी आसपासको बस्ती बाक्लो रहेकाले फोहोर जलाउँदा निस्कने धुवाँले विशेषगरी ज्येष्ठ नागरिक तथा श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिलाई असर पुर्याएको स्थानीयले बताएका छन्।
स्थानीय भगवान झाले पोखरीको सरसफाइका नाममा फोहोर हटाइए पनि उचित व्यवस्थापन नहुँदा समस्या समाधान हुन नसकेको बताए। उनका अनुसार विगतदेखि नै पोखरीलाई सार्वजनिक सम्पदाका रूपमा संरक्षण गर्नुको सट्टा फोहोर फाल्ने ठाउँका रूपमा प्रयोग गरिँदै आएको छ।
“जनकपुरधामको प्रमुख समस्या फोहोर र पोखरी अतिक्रमण हो। यहाँ सफाइका नाममा स्थानीयले सास्ती भोग्नुपरेको छ। फोहोरलाई बस्तीभन्दा टाढा लगेर विसर्जन गर्नुपर्छ,” झाले भने।
पोखरीको डिलबाट करिब २० फिटको दूरीमा घर रहेका ज्येष्ठ नागरिक सुदर्शनलाल कर्णले पनि फोहोर जलेपछि निस्किएको धुवाँले श्वासप्रश्वासमा समस्या भएको बताए।
स्थानीयका अनुसार विगतका वर्षमा पनि देवानपोखरीको सरसफाइ गरिँदै आएको दाबी गरिए पनि अहिले ठूलो परिमाणमा फोहोर निस्किएपछि ती अभियानको प्रभावकारितामाथि प्रश्न उठेको छ।
२०७२ सालमा जनकपुर क्षेत्र विकास परिषद्ले अतिक्रमित पोखरी खाली गराउने क्रममा आसपासका संरचना हटाएको थियो। तर पोखरीको संरक्षण र व्यवस्थापन प्रभावकारी हुन नसक्दा यो क्षेत्र पुनः फोहोर फाल्ने ठाउँका रूपमा प्रयोग भइरहेको स्थानीयको गुनासो छ।
सम्बन्धित वडाध्यक्ष दीपेन्द्र साहसँग यस विषयमा जानकारी लिन खोज्दा सम्पर्क हुन सकेन। वडा कार्यालयले विगतमा बर्सेनि पोखरी सफाइ गर्दै आएको दाबी गरे पनि पोखरीबाट अहिले पनि ठूलो परिमाणमा फोहोर निस्कनुले विगतका सरसफाइ अभियानमा भएको खर्च र त्यसको परिणामबारे प्रश्न उठाएको छ।
उपमहानगरपालिकाले देवानपोखरीको सौन्दर्यकरणका लागि २०८४ साल जेठ ३१ गतेसम्म काम सम्पन्न गर्ने लक्ष्यसहित भ्याटबाहेक एक करोड ६९ लाख ३९ हजार १२० रुपैयाँको आयोजना सञ्चालन गरेको छ। गत जेठमा सम्झौता भएको उक्त आयोजनामा पाँच महिना बितिसक्दा पनि फोहोर निकाल्ने काम पूर्ण रूपमा सम्पन्न नभएको स्थानीयको भनाइ छ।
फोहोर जलाउँदा निस्किएको धुवाँले स्थानीयलाई समस्या भएपछि उनीहरूको गुनासोका आधारमा अहिले आगो निभाइएको छ। स्थानीयवासीले बस्तीको बीचमा फोहोर जलाउने कार्य रोक्न, निकालिएको फोहोर सुरक्षित स्थानमा व्यवस्थापन गर्न र पोखरीको दीर्घकालीन संरक्षणका लागि प्रभावकारी कदम चाल्न सम्बन्धित निकायसँग माग गरेका छन्।
यसैबीच, सर्लाहीको मलङ्गवा नगरपालिका–७, मुसैलीस्थित बड्कीपोखरीको सौन्दर्यकरण कार्य सात वर्षदेखि अलपत्र परेपछि स्थानीय युवाले विरोधस्वरूप पोखरीबाट निकालिएको जलकुम्भी पूर्वाधार विकास कार्यालय मलङ्गवाको परिसरमा फालेका छन्।
पोखरी सौन्दर्यकरणको काम अघि बढाउन माग गर्दै युवाले यसअघि असोज २६ गते पूर्वपश्चिम हुलाकी राजमार्गमा चक्काजाम गरेका थिए। लामो समयदेखि अलपत्र काम अघि बढाउन सम्बन्धित निकायले बेवास्ता गरेको भन्दै आक्रोशित युवाले शनिबार बिहान पोखरीबाट एक ट्याक्टर जलकुम्भी ल्याएर कार्यालयको मूलगेटमा फालेका हुन्।
युवाहरूले पोखरीको सौन्दर्यकरण कार्य अघि बढाउन दबाब दिने उद्देश्यले यस्तो कदम चालेका हुन्। उनीहरूको विरोधका क्रममा कार्यालय भने दसैँ बिदाका कारण बन्द रहेको थियो।
मधेश प्रदेश सरकारले मुख्यमन्त्री स्वच्छता अभियानअन्तर्गत बड्कीपोखरी सौन्दर्यकरणका लागि सात वर्षअघि सात करोड १८ लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको थियो। तत्कालीन मुख्यमन्त्री लालबाबु राउत, सङ्घीय सरकारका तत्कालीन मन्त्री महेन्द्रराय यादव तथा तत्कालीन मधेश प्रदेशसभा सदस्य अशोक यादवलगायतले उक्त आयोजनाको औपचारिक सुरुवात गरेका थिए।
तर बजेट विनियोजन र औपचारिक सुरुवात भएको लामो समय बितिसक्दा पनि काम सम्पन्न नभएपछि स्थानीय युवाले विरोध जनाएका हुन्।
देवानपोखरीमा फोहोर व्यवस्थापनको समस्या र बड्कीपोखरीको सौन्दर्यकरणमा भएको ढिलाइले पोखरी संरक्षणका आयोजना प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्ने आवश्यकता देखाएको छ। सार्वजनिक पोखरीको संरक्षण, सरसफाइ र सौन्दर्यकरणसँगै बजेटको प्रभावकारी उपयोग तथा स्थानीयवासीलाई स्वच्छ वातावरण उपलब्ध गराउने विषयमा सम्बन्धित निकायले जिम्मेवारीपूर्वक काम गर्नुपर्ने देखिन्छ।
