जसको रहस्य आजसम्म सुल्झिएको छैन
शेरगर संसारकै सबैभन्दा प्रसिद्ध र महँगो घोडा थियो। तर जब हतियारधारी मानिसहरूले उसको अपहरण गरे, तब ऊ एक सनसनीखेज अपराध कथाको केन्द्रबिन्दु बन्यो।
यो सन् १९८३ को जाडोको रात थियो, जब आयरल्याण्डमा शेरगरलाई अपहरण गरियो। त्यो समय शेरगर आफ्ना अद्भुत सफलतापछि नयाँ जीवन सुरु गर्ने तयारीमा थियो।
रेसका घोडाहरूको मूल्य उनीहरूको जितको आधारमा तय हुन्छ। सन् १९८१ मा ‘एप्सम डर्बी’ जितेपछि शेरगर विश्वभर चर्चित भएको थियो। यसको मालिक अरबपति आगा खान थिए।
सन् २०११ मा आगा खानले बीबीसीसँग कुरा गर्दै भनेका थिए, “मलाई दुई कुरा निकै अचम्म लाग्थ्यो—पहिलो, ऊ कति सजिलै दौडिन्थ्यो, र दोस्रो, जितेपछि पनि ऊ दौडिरहन्थ्यो। यो साँच्चै अद्भुत थियो।”
‘आयरिश डर्बी’ र ‘किङ जर्ज चेस’ मा जितेपछि शेरगर विश्वस्तरको सुपरस्टार बन्यो।
आगा खानले त्यसबेला यसको मूल्य १० मिलियन डलर राखेका थिए र यसको ३४ वटा शेयर बेचेका थिए, जसमा प्रत्येक शेयरको मूल्य करिब २ लाख ५० हजार डलर थियो। उनले आफूसँग ६ वटा शेयर राखेका थिए भने बाँकी धनी लगानीकर्ताहरूले किनेका थिए।
सफल सिजनपछि शेरगरलाई आयरल्याण्डमा ‘रिटायर’ गरेर प्रजनन (ब्रीडिङ) का लागि राखिएको थियो। १९८३ सम्म उसलाई पूरै वर्षका लागि बुक गरिएको थियो, जसले लगानीकर्ताहरूलाई राम्रो नाफाको आशा दिलाएको थियो।
तर ८ फेब्रुअरीको रात अचानक नाकाबपोश हतियारधारीहरूले उसलाई अपहरण गरे। यति महँगो घोडा भए पनि राखिएको फार्मको सुरक्षा निकै कमजोर थियो।
शेरगरको हेरचाह गर्ने जेम्स फिट्जजेराल्डलाई परिवारसहित बन्दुक देखाएर बन्धक बनाइयो र उनलाई घोडालाई ट्रेलरमा चढाउन बाध्य पारियो। त्यसपछि उनलाई भ्यानमा राखेर केही घण्टा बन्धक बनाएर पछि रिहा गरियो।
अपहरणकर्ताहरूले ‘किङ नेपच्यून’ भन्ने कोडवर्ड दिए र त्यसैमार्फत फिरौती माग्ने बताए।
सुरुमा डरले जेम्सले कसैलाई केही बताएनन्, तर चाँडै यो खबर फैलियो। आयरल्याण्डका दुई मन्त्रीहरूले त प्रहरीभन्दा पहिले नै यो घटना थाहा पाएका थिए, तर त्यतिबेला ढिलो भइसकेको थियो।
किन अपहरण गरियो?
एक अनुमान थियो कि शेरगरलाई लिबियाका नेता मुअम्मर गद्दाफीलाई पठाइएको छ र यसको बदलामा आयरिश रिपब्लिकन आर्मी (IRA) ले हतियार पाएको छ।
तर २४ घण्टाभित्रै अपहरणकर्ताहरूले २ मिलियन पाउन्ड फिरौती मागे। अब लगानीकर्ताहरूबीच पैसा तिर्ने वा नतिर्ने भन्ने विवाद भयो।
अमेरिकी प्रशिक्षक ब्रायन स्वीनीले पैसा तिरेर घोडा फिर्ता ल्याउनुपर्ने पक्ष लिए। उनले भने, “यदि कसैको बच्चा अपहरण भयो भने, आमाले के गर्ने? पक्कै पनि पैसा तिर्ने।”
रहस्यमय वार्ता
बेलफास्टस्थित बीबीसी कार्यालयमा एक फोन आयो, जहाँ अपहरणकर्ताले तीन जना घोडदौड विशेषज्ञ पत्रकारसँग मात्र वार्ता गर्ने बताए।
पत्रकारहरूलाई एउटा फार्ममा बोलाइयो, जहाँ बाटोमै हतियारधारीहरूले रोके। उनीहरूले आफूलाई प्रहरी बताए।
पत्रकार डेरेक थम्पसनका अनुसार, आठ घण्टासम्म फोन वार्ता भयो तर कुनै निष्कर्ष निस्केन, किनकि उनले शेरगर जिउँदो भएको प्रमाण मागेका थिए।
अर्को दिन बिहान फोन आयो—“घोडा मरेको छ।”
रहस्य अझै गहिरो
बीबीसीको एक डकुमेन्ट्री अनुसार, यो फोन कल नाटक पनि हुन सक्थ्यो, किनकि अपहरणकर्ताहरू वास्तविक मालिकसँग सिधै कुरा गरिरहेका थिए।
तीन दिनपछि अन्तिम चेतावनी आयो—पैसा नदिए सबै समाप्त।
यसबीच एक व्यक्तिले ज्योतिषीले मात्र यो केस सुल्झाउन सक्ने दाबी गरे। केही ज्योतिषीहरूले त शेरगरलाई सपनामा देखेको समेत भने।
पछि IRA का एक पूर्व सदस्यले दाबी गरे कि घोडालाई छिट्टै मारिएको थियो, किनकि ऊ नियन्त्रणमा आउन सकेन।
तर सत्य के हो भन्ने आजसम्म पत्ता लागेको छैन।
अन्तिम सम्झना
केही महिनापछि आगा खानले आफ्नो नयाँ लक्जरी याटको नाम ‘शेरगर’ राखे।
वर्षौंपछि उनले भने, “म शेरगरको डर्बी जितको भिडियो सयौं पटक हेरिसकेको छु। यो यस्तो सम्झना हो, जुन कहिल्यै मेटिँदैन।”
